Tiềm lực chưa đánh thức
Không thể phủ nhận vùng đất giàu tiềm năng với vị trí chiến lược ở cửa ngõ phía đông, đủ khả năng trở thành động lực phát triển nhưng vì thiếu một chiến lược quy hoạch đầu tư dài hạn, có chiều sâu theo từng thời kỳ lẫn tình trạng cạnh tranh thu hút đầu tư theo kiểu “mạnh ai nấy làm” trên mặt bằng cơ sở hạ tầng yếu… đã trở thành lực cản tăng tốc của miền Trung. Mặc dù Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương đã đưa ra các giải pháp và định hướng phát triển cụ thể cho miền Trung với các dự án mới quy mô lớn về kết cấu hạ tầng giao thông, các khu kinh tế, khu công nghệ cao… nhưng bà Phan Ngọc Mai Phương, Phó Viện trưởng Viện phát triển chiến lược Bộ KH&ĐT cho rằng việc đầu tư đó vẫn chưa cao, đầu tư dàn trải và không xác định được trọng tâm. “Thiếu sự kết nối, hợp tác trong đầu tư phát triển giữa các tỉnh, hay nói cách khác là các tỉnh chưa ngồi lại cùng nhau bàn bạc xác định xem trọng tâm, trọng điểm đầu tư là gì nên hiệu quả chưa cao” - bà Phương nói.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Quang cho rằng du lịch là tiềm năng của miền Trung nhưng vướng mắc lớn nhất là trùng lặp sản phẩm du lịch ở các tỉnh, dẫn tới sự cạnh tranh không hiệu quả. Hệ thống hạ tầng kết nối giữa các địa phương hết sức yếu, thiếu và hoàn toàn không đồng bộ. Các tỉnh miền Trung chỉ dựa vào quốc lộ 1A độc đạo, vá víu, quá tải, tắc nghẽn. Trong khi đó, các công ty, nhà tổ chức du lịch đều tính tuyến đường đi, nơi nghỉ, nơi vui chơi sao cho phù hợp với các sản phẩm của mình, chưa kể tới việc các địa phương đã từng lúng túng khi phải đứng trước sự yếu kém của lao động ngành du lịch. “Miền Trung đã có các bãi biển, dải đất dài, tiềm năng lớn nhưng từng địa phương loay hoay phát triển, không biết khai thác thế nào cho hiệu quả bởi thiếu một người điều hành, một nhạc trưởng cụ thể” - ông Quang nói.
Mối liên kết đã được nói đến rất nhiều như là một nhu cầu bức thiết để tạo động lực phát triển miền Trung. Tuy nhiên, các địa phương thừa nhận sự liên kết dường như lại ở một phía xa khác, thậm chí liên kết nước ngoài vẫn được xem là quan trọng hơn với những “người láng giềng” do xuất phát từ tâm lý cục bộ địa phương đã khiến các tiềm lực khu vực không thể phát triển. Theo ông Lê Văn Trúc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên, các địa phương đã nhìn thấy lợi ích chung khi liên kết chia sẻ ngư trường, cứu hộ cứu nạn và dịch vụ hậu cần nghề cá. Ông Trúc nói: “Đã từng có quy hoạch rồi thì chỉ cần kết nối quy hoạch toàn vùng. Và xuất phát từ lợi ích chung, mỗi địa phương sẽ dựa vào thế mạnh riêng và tạo sự gắn kết phát triển. Sẽ không quá khó khi chúng ta cùng đồng lòng rà soát, xây dựng kế hoạch phát triển cho toàn vùng”.
Đồng lòng liên kết
Sự liên kết phát triển vùng duyên hải miền Trung đã khởi động vừa tròn một năm nay nhưng “không giải quyết được vấn đề liên kết cái gì, ai nhạc trưởng, lựa chọn thứ tự đầu tư ưu tiên và cơ chế triển khai chưa rõ ràng nên vẫn bị “tắc” - ông Lê Trường Lưu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế nói. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng cơ chế liên kết thực sự hiệu quả đòi hỏi một thủ lĩnh giữ vai trò kích hoạt, điều phối, tuy nhiên theo quan điểm của bà Phương, trong liên kết vùng, vấn đề cụ thể thuộc lĩnh vực của bộ nào thì bộ đó sẽ có ý kiến, tham mưu Chính phủ nhưng không nhất thiết chỉ có một phương án là bộ giữ vai trò nhạc trưởng, mà bản thân các tỉnh có thể, cân nhắc, lập ra một tổ chức nào đó để điều phối vấn đề này. Như vậy, miền Trung chỉ có thể tự giải quyết vấn đề của mình.
Du lịch miền Trung có nhiều tiềm năng nhưng chưa có “nhạc trưởng” nên còn mạnh ai nấy làm.
(Trong ảnh: Khách sạn Virtoria Hội An).Ảnh: T.DŨNG
Liên kết là con đường cần thiết để phát triển miền Trung, bởi gần như có sự tương đồng về điều kiện tự nhiên, nhân lực, sản phẩm công nghiệp, dịch vụ. Họ hiểu những nét tương đồng đó có sự liên kết sẽ càng trở nên mạnh mẽ hơn, bởi nếu cứ cạnh tranh riêng lẻ sẽ rất khó phát triển. Tuy nhiên cái khó vẫn tồn tại là thiếu một nhạc trưởng. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Quang cho rằng tháo gỡ các điểm nghẽn giao thông, kết cấu hạ tầng, nhân lực và phân công “nhạc trưởng” điều hành thống nhất về quy hoạch và đầu tư các công trình, dự án trọng điểm là điều cần thiết. Ông Quang nói: “Khi chúng tôi được phép thí điểm Khu Kinh tế mở Chu Lai thì cũng chỉ một vài năm sau cũng có một vài khu kinh tế nữa tương tự như vậy mọc lên ở các khu kinh tế ven biển. Sự chồng chéo, thiếu định hướng này cần ngồi lại với nhau để ưu tiên tháo gỡ trong thời gian tới”.
Nỗ lực thống nhất, tự nguyện liên kết từng chương trình, dự án cụ thể, trước hết là kinh tế biển, hạ tầng giao thông, du lịch và nguồn nhân lực để tạo một không gian kinh tế chung, các bên cùng có lợi, có thể là một viễn cảnh đầy lạc quan. Nhưng, hiện thực hóa ước mơ trên không có con đường nào khác là tự thân các tỉnh, thành trong khu vực phải năng động, đồng thuận. Điều này có thể các địa phương sẽ phải hy sinh đi nhiều thứ nhưng sẽ được lợi cả vùng và tạo tác động lan tỏa chung cho toàn khu vực. Nếu không, miền Trung cần gì và chờ ai vẫn mãi là câu hỏi “đau đáu nỗi niềm” sẽ luôn được phát đi trong bất kỳ hội nghị, hội thảo nào bàn tới “đại nghiệp” của miền Trung mà tương lai vẫn chưa thấy câu trả lời! (theo baoquangnam.com.vn)