chung cư kim văn lũ chung cư đại thanh chung cư vp5 linh đàm chung cư kim văn kim lũ chung cư vp6 linh đàm
Dân số

Cơ cấu dân số vàng sẽ đạt cực đại vào năm 2020

05/12/2012
Trong lịch sử phát triển của một quốc gia, cơ cấu dân số có thể trải qua nhiều giai đoạn từ “cơ cấu dân số trẻ”, “cơ cấu dân số vàng”, “cơ cấu dân số già” và nước ta hiện đang ở trong thời kỳ "cơ cấu dân số vàng". Hơn 30 năm qua, nhờ sự thành công của chương trình DS - KHHGĐ, tỉ số phụ thuộc (dưới 15 tuổi và trên 65 tuổi) của nước ta đã giảm một cách đáng kể: từ 89,5% giảm xuống còn 46,4%; có nghĩa là số người trong độ tuổi lao động lớn hơn số người phụ thuộc.

Gọi là "cơ cấu dân số vàng" vì đây là cơ hội, là tiềm năng to lớn nếu biết tận dụng và phát huy sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển toàn diện của đất nước. Cơ hội này chỉ xuất hiện một lần trong suốt lịch sử phát triển của một quốc gia và kéo dài tối đa khoảng 40 năm. Theo tính toán của các chuyên gia dân số, Việt Nam kết thúc giai đoạn "cơ cấu dân số trẻ" năm 2005, bước vào giai đoạn "cơ cấu dân số vàng"  và sẽ đạt cực đại khoảng năm 2020.

Lợi thế to lớn của "cơ cấu dân số vàng"  đem lại chính là nguồn nhân lực dồi dào nếu được tận dụng tối đa trí tuệ, sức lao động, sẽ tạo ra khối lượng của cải vật chất khổng lồ, tạo ra giá trị tích luỹ lớn cho tương lai của đất nước, đảm bảo an sinh xã hội. Hay nói cách khác nếu tận dụng được cơ hội này sẽ tạo ra sự tăng trưởng vượt bậc về kinh tế, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của đất nước. Kinh nghiệm thế giới cho thấy giai đoạn phát triển thần kỳ của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và giai đoạn phát triển nhanh của các nước công nghiệp mới đều gắn liền với thời kỳ "cơ cấu dân số vàng".
Tuy nhiên, đây mới chỉ là điều kiện cần cho phát triển, tự thân nó không tất yếu đem lại tác động tích cực. Ngược lại, nếu như lực lượng lao động dồi dào ở giai đoạn này không làm ra khối lượng của cải vật chất đủ để nuôi sống chính họ thì hậu quả sẽ kéo dài mãi, vì sau "cơ cấu dân số vàng"  sẽ là giai đoạn gài hóa dân số, khi đó tỉ lệ người phụ thuộc lại tiếp tục tăng lên. Như vậy, việc tận dụng cơ hội này để tạo ra lợi thế là điều không đơn giản.
Trước hết, muốn phát huy lợi thế phải chú trọng việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nguồn nhân công giá rẻ đã từng là lợi thế cạnh tranh của nước ta trong nhiều năm qua, nhưng lợi thế đó đã và đang mất dần với việc phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của khoa học - kỹ thuật. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội khẳng định: “Việt Nam thiếu trầm trọng lao động kỹ thuật trình độ cao và lao động dịch vụ cao cấp trong các ngành tài chính, ngân hàng, du lịch, bán hàng... nên nhiều nghề và công việc phải thuê lao động nước ngoài trong khi lao động xuất khẩu đa phần có trình độ chuyên môn kỹ thuật thấp hoặc mới chỉ qua giáo dục định hướng”.  Do vậy, chuyển cơ cấu lao động từ các ngành ngành nghề có giá trị gia tăng thấp sang cao, giáo dục - đào tạo phải đi trước và cần nhanh chóng đưa ra các chính sách ngăn chặn chảy máu chất xám, khuyến khích những người có trình độ cao trở về phục vụ cho đất nước là những ưu tiên cần giải quyết.
Bên cạnh đó, với đội ngũ hơn 1,2 triệu người bước vào tuổi lao động hằng năm đã tạo ra một áp lực rất lớn trong vấn đề giải quyết việc làm đối với nước ta. Việc làm không đầy đủ, không phù hợp, lao động giản đơn vẫn chiếm tỉ trọng cao thì không thể tạo ra của cải vật chất phục vụ nhu cầu trước mắt và chưa nói đến việc tích lũy cho tương lai. Khi thời cơ không được tận dụng, nguồn lao động dồi dào sẽ gây nên những vấn nạn xã hội mà chúng ta phải giải quyết.
"Cơ cấu dân số vàng" đã tác động mạnh đến chuyển dịch cơ cấu lao động. Lao động nông thôn di cư đến thành thị làm gia tăng áp lực về hạ tầng kinh tế, xã hội ở khu vực này. Mặt khác, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã đẩy nhanh quá trình đô thị hóa nông thôn, ngoài những tác độngtích cực cũng đặt ra bài toán nan giải khi nông dân mất đất, không tìm được việc làm phù hợp, đã phát sinh ra nhiều vấn đề xã hội nhức nhối. Một lượng lớn lao động nông nghiệp không có đất sản xuất nếu không kịp thời có chính sách chuyển đổi ngành nghề phù hợp, mà vẫn sống dựa vào tiền bồi thường thiệt hại và các chế độ hỗ trợ khác thì họ đang đổi mặt với nguy cơ nghèo đói. Ngoài ra, thế hệ trẻ là nguồn lực quý báu của đất nước nhưng cũng cũng là lớp người dễ bị lôi cuốn vào các tệ nạn xã hội, vào các hoạt động tiêu cực thay vì cống hiến, đóng góp cho sự phát triển.
Từ thực tiễn như trên cho thấy, “cơ hội vàng” - lợi thế duy nhất có thể bị bỏ lỡ vì một loạt những tồn tại xã hội hiện có. Các chính sách ở tầm vĩ mô là hết sức cần thiết để điều chính, định hướng, tận dụng được thời cơ. Đồng thời phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền - giáo dục để bản thân mỗi người, nhất là thể hệ trẻ nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình trong việc góp sức vì sự phát triển chung của cộng đồng, của đất nước cũng không thể xem nhẹ.
Đối với Quảng Nam, theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, tỉ lệ dân số phụ thuộc là 34,56%. Đây là tỉ lệ lý tưởng của cơ cấu dân số, khi bình quân có 02 người trong độ tuổi lao động thì chỉ có 01 người ở độ tuổi phụ thuộc. Một nguồn nhân lực dồi dào sẵn sàng biến thành cơ hội, lợi thế cho sự bứt phá vượt lên của tình nhà. Với mục tiêu đến năm 2020, cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp, ngay từ bây giờ Quảng Nam phải đẩy mạnh các giải pháp toàn diện để phát triển trong đó có vẫn đề nguồn nhân lực.
Tuy nhiên, Quảng Nam cũng đang phải giải quyết những tồn tại trong phát triển nguồn nhân lực như: tỉ lệ lao động qua đào tạo còn thấp; tỉ lệ lao động nông nghiệp còn cao (67,42%)…và các vấn đề liên quan đến chất lượng, cơ cấu dân số như: suy dinh dưỡng trẻ em, mất cân bằng giới tính khi sinh…
Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn lực con người trong sự phát triển, Quảng Nam đã và đang triển khai nhiều cơ chế, chính sách để đầu tư cho con người. HĐND tỉnh đã thông qua nhiều Nghị quyết trên lĩnh vực này như: Quy hoạch phát triển giáo dục và đào tạo Quảng Nam đến năm 202; Chương trình mục tiêu về việc làm và dạy nghề tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011 - 2015; Một số chính sách xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2011- 2015, định hướng đến 2020…Với mục tiêu: Phát triển dạy nghề và giải quyết việc làm theo hướng tích cực, có chất lượng và tạo thu nhập cao hơn cho người lao động nhằm góp phần giảm nghèo bền vững. Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và tỷ lệ lao động qua đào tạo, gắn kết cung - cầu lao động. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động. Cơ cấu lao động trong nông lâm ngư nghiệp đến năm 2015 dự kiến 42-43%, công nghiệp xây dựng 28-29%, dịch vụ khoảng 29-30%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 45% vào năm 2015...
Cơ hội đã mở ra, nhưng việc tận dụng để tạo lợi thế cho phát triển hay để nó trôi qua, "vàng" biến thành "sắt" tùy thuộc vào nỗ lực từ hôm nay./. (Nguồn http://www.qh-hdqna.gov.vn)
MD